tıbbi malzeme etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

El Antiseptikleri

El antisepsisi sağlık personelinin olmazsa olmazıydı, bugün toplumsal olarak da olmazsa olmazımız haline geldi. COVID enfeksiyonundan korunmada alınacak önlemlerin başında gelen el hijyeni için temel olarak el yıkama önerilmekle birlikte, el antisepsisinde-dikkat dezenfeksiyonunda değil- kullanılacak çeşitli antiseptik solüsyonlar da el yıkamanın mümkün olmadığı durumlarda kullanılmaktadır. Viral/bakteriyel yükün azaltılmasında kullanılan el antiseptiklerinde etanol, izopropanol ve n-propanol gibi alkoller doğrudan çözelti halinde veya köpük, jel gibi formlarda uygulanmaktadır. Etkinlik olarak n-propanol > isopropanol > etanol şeklinde sıralanmaktadır. Bununla birlikte el yıkamada klorheksidin içerikli ürünlerin kullanımı da oldukça yaygındır. Ancak ben yazımda daha çok alkol bazlı antiseptiklerden bahsedeceğim.

Alkoller amfifilik (hidrofilik+lipofilik) yapıda bileşikler olduğundan viral zarftan kolaylıkla geçebilirler. Yaklaşık 2 yıldır alışkanlıklarımızı önemli ölçüde değiştiren SARS-CoV 2 nin en dış yüzeyi alkan zinciri ile birbirine bağlanan hidrofobik yağ asitlerinden oluşmaktadır. Viral zarf alkolle temas ettiğinde membran akışkanlığı değişir. Alkolde yer alan polar oksijen atomları polar olmayan yapılardaki lipofilik etkileşimleri zayıflatarak viral membranını su affinitesini arttırır ve antiseptik madde hücre içine girerek protein denatürasyonunu gerçekleştirir. Zarfsız virüslerde bu mekanizma işlemediği için bu türden antiseptiklere daha dirençlidirler. 



Zarflı virüslerde alkolün antiviral etki mekanizması


El antiseptiklerinde kullanılan alkol derecesi %70'in üzerinde olmalıdır. Burada aklımıza alkolün 96'lık veya absolü olması halinde antiseptik etkisi yok mudur ya da neden daha azdır sorusu gelebilir. Bunun cevabı enzimatik reaksiyonlarda gizli. Alkolün antiseptik etkisi su varlığında hücre duvarından geçerek proteinlerin denatürasyonuna bağlı. Hücre duvarından geçen alkol, protein yapısındaki tersiyer yapıyı sağlayan intramoleküler hidrojen bağlarını bozarak proteinlerin denatüre olmasına neden olur.

Su varlığında alkolün buharlaşmasının azalarak temas süresini arttırması ile de antiseptik etki artmış olur. Diyelim ki %91'lik bir alkol kullanıldı. Bu oranın da elbette antiseptik bir etkisi var ancak hücre içine girdiğinde karşılaştığı ilk proteinleri dentaüre edip bir katman oluşturduğundan %70'lik alkol çözeltisine göre daha az etkili diyebiliriz. Hatta genel olarak alkol oranının %50'nin altına düştüğünde antimikrobiyal etkisinin olmadığını söyleyebiliriz.

El antiseptikleri etken maddenin yanı sıra, alkolün el neminde yaratacağı tahribatı azaltmak için gliserol, koku verici maddeler ve etken maddenin etkisini arttırmak için düşük derişimlerde hidrojen peroksit de içerebilirler.

El antiseptikleri el hijyeninde oldukça önemli bir yere sahip olsa da, asıl olanın su ve sabunla el hijyeninin sağlanmasının birincil olduğu unutulmamalıdır.

Kaynaklar:
https://www.who.int/gpsc/5may/Guide_to_Local_Production.pdf
https://www.cdc.gov/mmwr/PDF/rr/rr5116.pdf
https://www.cambridge.org/core/journals/epidemiology-and-infection/article/alcoholbased-hand-sanitisers-as-first-line-of-defence-against-sarscov2-a-review-of-biology-chemistry-and-formulations/BEEA1509C12A56C2CBFE5B8247EAC332
https://www.das.org.tr/kitaplar/kitap2009/pdf/443-453%20Serpil%20Erol.pdf

Medikal Malzemelerin Sınıflandırılması

Medikal malzeme alanında çalışanların da bildiği gibi bu alan derya deniz olarak tabir edebileceğimiz bir alan. Tahta dil basacağından tutun da intraoperatif sinir monitorizasyon sistemine kadar oldukça büyük bir malzeme havuzu mevcut. Bu kadar geniş çeşitliliğin yönetilmesi için elbette bir sınıflandırmaya ihtiyaç var. Dünya genelinde bazı ülkelerin kendi içindeki sınıflandırma kuralları olsa da uluslararası bir sınıflandırmaya ihtiyaç olduğu gerçek. Ülkemizde de kullanılan FDA sınıflandırması tıbbi malzeme/cihazların etki ve güvenliğini baz alarak yapılmış, bir çeşit risk kategorizasyonu diyebileceğimiz bir sınıflandırma. FDA'in bunun yanı sıra kullanım amacına yönelik nümerik bir sınıflandırma sistemi de var ancak ben pratikte henüz rastlamadım. Risk sınıflandırması 3 ana kategoride değerlendiriliyor;

Sınıf I (Class I): Kullanılan hastada herhangi bir sakatlık ya da yaralanma oluşturma riski çok düşük olan gruptur. Eldiven, bandaj, pamuk gibi malzemeler bu gruba girer.
Sınıf II (Class II): Bu grup orta dereceli risk taşıyan medikal malzemeleri içerir. Enjektör, cerrahi maske, diyalizör gibi malzemeler bu gruptadır.
Sınıf III (Class III): ÜTS tekil takip sürecinin başlamasıyla dikkatimizi çevirdiğimiz grup olan Sınıf III insan hayatı açısından yüksek risk taşıyan medikal cihazları içerir. Kalp pili, koroner stent, defibrillatörler, pacemaker gibi özellikle vücuda yerleştirilen cihazlar bu gruptadır.

Peki biz nereden bakacağız bu sınıflara? ÜTS Tekil Takip Sürecinin başlaması ile özellikle Sınıf III cihazlara ekstra dikkat etmemiz gerekiyor. Hastanelerde takibi zorunlu hale gelen ÜTS Tekil Takip Süreci ülkemiz için çok geç kalınmış olmakla birlikte yönetmesi de oldukça zor bir süreç olduğundan sonunda geçiş yapmamız da oldukça değerli. Daha önce TİTUBB'da malzeme sorgularken de barkod detayına tıkladığımızda malzemenin farklı sınıflandırmalardaki alt gruplarına erişebiliyorduk. ÜTS'de de bu aynı şekilde devam etmekte.  https://utsuygulama.saglik.gov.tr adresinden tıbbi cihaz sorgulaması yaptığınızda ürün barkoduna tıklayarak ürün detaylarına ulaşıp, sınıflandırma bilgilerini de görebilirsiniz. Burada sınıf bilgisinin yanı sıra bir de GMDN kodu göreceksiniz.

GMDN (Global Medical Device Nomenclature) uluslarası bir sınıflandırma. FDA sınıflandırmasına kıyasla daha çok ürün kullanım amacı ve yeri ile ilgili detaylı bilgi vermek üzere oluşturulmuştur. Web sitesinden aldığım çok detaylı bir örnek aşağıdaki gibi;

  • GMDN Terim Adı: Bistüri, tek kullanımlık
  • GMDN Kodu: 47569
  • GMDN Açıklaması: Operatör tarafından dokunun manüel olarak kesilmesi veya diseksiyonu için kullanılan tek parça tutacak ve bisturi ucu (değiştirilebilir olmayan bileşen) şeklinde imal edilmiş steril, elle tutulan, manüel olarak kullanılan cerrahi alet. Bıçak genellikle yüksek kaliteli paslanmaz çelik alaşımdan veya karbon çeliğinden, tutacak çoğunlukla plastikten yapılır. Bu, tek kullanımlık bir cihazdır.
Genel sınıflandırmalar için de bir fikrimiz olduğuna göre bir sonraki yazı için yara örtülerini araştırmaya başlayabilirim.

Koroner Stentler

Stent kelime anlamı olarak, tıpta bir hastalığa bağlı olarak lokalize akış daralmasını önlemek için ya da cerrahi operasyonlara yardımcı olması için takılan yapay bir yama (mesh) mantığı ile kullanılan bir "tüp"tür. Özellikle kardiyoloji ve üroloji alanında kullanılmaktadır.
Yazımızın konusu olan koroner stentlerin keşfi 1980’li yılların sonuna dayanır. FDA ilk defa 1994 yılında bir stente kullanım onayı vermiştir.

Koroner stent
Kaynak:http://www.biovoicenews.com/coronary-stents-to-be-included-in-nlem-soon/

Stentlerin çalışma mantığı, aterom plak nedeni ile daralan koroner damarlara yerleştirilerek, damarın çapının eski haline getirilerek azalan kan akımının tekrar arttırılmasıdır. İlk etapta keşfedilen ve kullanılan stentler sadece metal (çıplak) stentlerdir. Bu stentler arteriyel kollapsı engellemekle birlikte restenoz riskini azaltmamaktadır. Aynı zamanda koagülasyon riski nedeni ile hastanın stent yerleştirilmesini takiben ömür boyu oral antikoagülan kullanması gerekmektedir. Bu noktadan hareketle restenozu inhibe eden ilaç kaplı stentler geliştirilmeye başlanmıştır.
Temel olarak koroner stentler ikiye ayrılır;
  • Balonla Açılan Stentler
  • İlaç Kaplı Stentler
Balonla Açılan Stentler

Silindir şeklinde, paslanmaz çelik (genellikle, kobalt ve platin stentler de bulunmaktadır) yapılmış, anjioplasti balonuna monte stentlerdir. Malzemenin esnek yapılı vasküler sistemde doğru bir şekilde, doğru konuma yerleştirilmesi için kılavuz kataterler ve sheatler kullanılmaktadır. Bu stentin prototipi olan Palmaz stent zaman içerisinde ciddi anlamda geliştirilmiştir. Balonla açılan stentlerin pek çoğu yüksek radyal güce sahip olmakla birlikte, esnek değildir. Stent mesh’inin daha küçük hücreler halinde ve daha ince yapıda tasarlanması ile radyal güç korunurken esneklik de arttırılmaktadır. 

İlaç Kaplı Stentler

İlaç kaplı stentler, çıplak stent yerleştirilmesine bağlı damar içi hiperplaziden kaynaklanan restenoz insidansını azaltmak amacıyla, stentin yerleştirildiği bölgede salgılanacak, endotelizasyonu engelleyen bir ilaç yüklenmiş stentlerdir. Dış yüzeyine yapılmış olan kaplama, kontrollü salım sağlayarak inflamatuar ajanların ve büyüme faktörlerinin salgılanmasını engeller. 
İlaçlı stentler balona monte, paslanmaz çelik veya kobalt-krom matriksten yapılıdırlar. Stente bağlı polimeri kaplayan antiproliferatif ilaç stentin yerleştirilmesinden sonra koroner duvara salınarak endotelizasyonu engeller.

Piyasadaki ilaçlı stentleri aşağıdaki şekilde sınıflandırabiliriz;
Boston Scientific
• Taxus, ION (paklitaksel kaplı)
• Promus Premier (everolimus kaplı)

Cordis - CYPHER (Sirolimus kaplı)
Abbott - XIENCE XPEDITION (Everolimus kaplı)
Medtronic - ENDEAVOR, RESOLUTE (Zotarolimus kaplı)

İlaç kaplı stentler Cordis’in CYPHER’i 2003 yılında ve Boston’ın TAXUS’u 2004 yılında piyasaya sürmesinden sonra hızla gelişim göstermiştir. 2005 yılında ilaç kaplı stentler için tromboz riski konusunda şüpheler oluşmuştur. FDA 2007 yılında yayınladığı raporda en az bir yıl boyunca dual antiplatelet (asprin+klopidrogel) kullanılmasını önermiştir.

Kardiyoloji-KVC branşları öğrenilmesi zor olmakla birlikte yatırımın, dolayısıyla Ar-Ge'nin yüksek olduğu bir alan. Özellikle ilaç kaplı stentler uzmanlık alanımız olan ilaç ve tıbbi malzemenin kombinasyonu olduğu için benim de ilgimi çeken malzemelerden birisi. Koroner stentler konusundaki oldukça yalın olan bu yazı da umarım faydalı olmuştur :)

Kaynaklar:



Cerrahi Staplerlar

Cerrahi branş malzemeleri en sevdiğim malzemeler desem yanlış olmaz herhalde. Bana göre tıbbın sanat kısmı cerrahi branşlarda ve bu sanatın icraası için gerekli malzemeleri temin etmeye çalışıyor olmak benim için oldukça keyif verici.
Cerrahi branşların ana malzemelerinden birisi de staplerlar. Temel manayı anlamak için zımba ve zımba atıcı fonksiyonunu düşünerek başlayabiliriz. Zira konu oldukça karışık :)
Staplerlar da zımbanın kağıdı birleştirmesi gibi dokuları birleştiren yapılar. Yüzeyel dokulardan, bağırsak, mide gibi iç organlara kadar kullanım alanlarına göre farklılık gösteren stapler çeşitleri mevcuttur. Cilt staplerini bir kenara bırakarak açık cerrahi ve laparoskopik stapler olmak üzere temel olarak ikiye ayırıyoruz.
Açık cerrahi staplerlar da kesici ve kesici-kapatıcı olmak üzere ikiye ayrılır.
Lineer kesici-kapatıcı veya GIA (Gastrointestinal Anastomosis Stapler) olarak bilinen kesici-kapatıcı staplerlarda isminden mütevellit stapler içinde kesici bir kısım vardır. Dört sıra zımba (ikili şerit gibi bkz.görsel) dokuya uygulandığında bu iki hat arasında kalan doku kesilerek, zımbalar ile kapatılmış olur. Stapler uzunlukları 55 mm ve 100 mm arasında değişir.
Kesici kapatıcı stapler örneği


Kapatıcı staplerlar ya da TA (Thoracic Abdominal Stapler) genellikle içi boş organları (mide/bağırsak gibi) veya damarları kapamak için kullanılırlar. Artikülasyonlu ve esnek şaftlı seçenekleri mevcuttur. Bu tip staplerlarda lokal kan akımını arttırmak için iki sıralı zımba hattı kullanılırken, vasküler tipte olanlarda damarın iyi kapanmasını sağlamak için üç sıra zımba hattı bulunur. Kapatıcı stapler uzunlukları 30-90 mm arasında değişir.
Kapatıcı stapler örneği

Endoskopik staplerlar dokuları birleştirme işlemini endoskopik prosedürlere göre yaparlar.
Sirküler (dairesel) staplerlar da dairesel tek sıra zımba hattı taşıyan staplerlardır. Kesici kısım zımba hattının içinde bulunur. Dairesel staplerlar özefagus, rektum, mide gibi organlarda anastomoz yapmak için kullanılır.
Dairesel stapler örneği


Stapler atıcılarının çeşitleri kadar zımba türleri de oldukça önemli ve kafa karıştıran konulardan birisidir. Öncelikle bu zımbaların birer kartuş şeklinde olduğunu ve atıcıya yüklenerek kullanıldığını bilelim. Bu zımbalar dokuya atıcının kapatılmasından kaynaklanan basınçla uygulanır ve anvil kısmına geldiğinde "B formu" şeklini alır. Zımbanın B formunu alması oldukça önemli olup, dokunun yeterli miktarda kanlanmasını ve tutunmasını sağlar.
Zımbaların anastomoz ve kapama miktarlarının istenilen düzeyde olması için stapler yüksekliği doku türüne uygun olmalıdır. Bu yükseklik farklı kartuş renkleriyle belirtilir ve zımbaların kapanmadan önce ve kapandıktan sonra yüksekliklerinin belirli mm'de olması istenir. Aşağıdaki tablo çok temel bir özet içermektedir.



Tablo: Kartuş özellikleri

Cerrahi branşların olmazsa olmaz malzemelerinden biri ile ilgili vermiş olduğum oldukça genel bu bilgiler stoklarınızdaki ürünlere karşı olan yabancılığınızı bir miktar azaltır umarım. Tıbbi malzeme araştırmayalı uzun zaman olmuştu, iyi geldi :)


Kaynak: Surgical Staplers, Atlas of  Upper Gastrointestinal and Hepato-Pancreato-Biliary System, Pierre Alain Clavien, Michael G.Sarr, Yuman Fong, Springer, 2007, p.27-33

Pudralı Eldivenler Yasaklanıyor

Aslında bu yazıdan önce ilaç geçimsizliklerinin ikinci kısmını yayınlamak niyetinde idim. Ancak sabah rutin haber taramalarımı gerçekleştirirken bir başlıkla irkildim "FDA Pudralı Eldivenleri Yasaklamaya Hazırlanıyor". 

FDA'in 21 Mart 2016 tarihindeki duyurusuna göre ABD'de çoğu pudralı eldivenin yasaklanması gündemde. Bu yasak steril pudralı eldivenler, pudralı muayene eldivenleri ve cerrahi eldivenleri kayganlaştırmak için kullanılan pudrayı kapsıyor. 






Cerrahi eldivenlerin 1800'lü yılların sonlarında kullanılmaya başlanması ile birlikte eldivenlerin daha kolay giyilebilmesi için pek çok seçenekten sonra talk pudrası kullanılmaya başlanmıştır. Pudra eldivenlerin daha kolay giyilip çıkarılması için kullanılmakla birlikte pek çok tehlikesi vardır. Doğal kauçuk lateks eldivenlerdeki aerosolize eldiven pudrası protein taşıdığı için alerjik reaksiyona neden olabilir. Sentetik lateksten üretilen pudralı eldivenlerde bu durum gözlenmez. Sentetik pudralı eldivenlerin alerjik reaksiyon riski olmamasına rağmen, bu eldivenlerin kullanımı havayolu enflamasyonu, yara enflamasyonu, post-operatif adezyonlar (iç organlar ve dokulara arasında ortaya çıkan fibröz skarlar) ile ilişkili bulunmuştur. Bu yan etkilere tüm pudralı eldiven türleri neden olabilir.
FDA yasaklama kriterini radyasyon koruyucu pudralı eldivenlere uygulamayacağı bilgisine yer vermiş. Pudrasız cerrahi eldivenler ve pudrasız muayene eldivenleri yasak kapsamında olmayacağı da verilen bilgiler arasında. 
FDA'in yasaklama ile ilgili teklifi www.regulations.gov adresinde yer alacak olup, 90 gün boyunca geribildirimler alınacaktır.

Kaynak: FDA resmi sitesi 

Port Kataterler

Port katater ya da port vücuttaki venlere sürekli ulaşımı sağlayan venöz cihazlardır. Port katater "portal" ve "katater" kelimelerinin birleşiminden oluşur. Portal genellikle köprücük kemiğinin arkasına göğüsün üst kısmında cilt altına implante edilen rezervuar anlamını ifade eder. Katater ise portaldan vücuttaki büyük venlere- genellikle superior vena cava (SVC)- uzanan esnek, yumuşak tüplerdir. Port tamamı ile cilt altına yerleştirilip, cilt yüzeyinde hafif bir kabarıklık olarak hissedilir.

Port katater kemoterapi ilaçları, kan ürünleri, antibiyotikler ve IV sıvılar gibi ilaçların doğrudan kan akımına verilmesi doğrudan vene ulaştırması nedeni ile de kemoterapi ajanları daha güvenli bir şekilde uygulanabilir. Porttan aynı zamanda çeşitli testler için kan örneği alınabilmektedir.

Port olmadan SVC gibi büyük venlere ulaşmak  zor olup, düzenli uygulamalar için zaman kaybettiricidir. Bu nedenle de uzun süreli IV tedavi alan ve kan örneği veren kanser hastaları için oldukça kullanışlıdırlar. Çoğu kemoterapi ajanı kollarda veya bacaklardaki küçük venlere uygulanıp, çevre dokulara sızarsa kimyasal yanıklara ortaya çıkabileceğinden ciddi irritasyonlara neden olabilir. Bu nedenle de genellikle SVC gibi vücuttaki büyük venler aracılığı ile uygulanırlar. 





Şekil: Port katater yerleşimi

Port kataterin tamamen içeride olması nedeni ile enfeksiyon riski düşüktür. Yüzme hariç hastaların aktivitesi kısıtlanmaz. Komplikasyonlar yaygın olmayıp, aşağıdaki şekildedir.

  • Portta veya kataterde pıhtı:Kan dolaşımındaki herhangi kalıcı kataterde olduğu gibi kataterin çevresinde veya içinde kan inceltici kullanımını gerektirebilen kan pıhtısı oluşum riski vardır.Pıhtılaşma doğru katater bakımı ile önlenebilir.
  • Enfeksiyon: Port katater etrafındaki dokular enfekte olabilir, antibiyotik tedavisi gerektirebilir. Enfeksiyon ciddi düzeyde ise nadiren port katater çıkarılabilir.

Port kataterler deneyimli hekimler tarafından genel anestezi altında vücuda yerleştirilirler. Düzgün katater bakımı ile herhangi komplikasyon yaşanmadan daha güvenli şekilde kemoterapötik ve diğer ajanlara uygulama imkanı sağlanır.

Kaynak: Porthacaths, Howard J, Jill O, JAMA Oncology, January 2016, Vol 2, No:1

Abeslang

Depoları gezerken karşıma çıkan ve ismiyle bende oldukça ilgi uyandıran bu malzemenin adını duyduğunuzda uzaya fırlatılacak yeni bir uzay mekiğinin adıymış gibi gelebilir ancak gerçekte olan ise gayet basit olmakla birlikte ‘dil basacağından’ ibaret bir malzemedir. Fransızcada abaisse-langue olarak geçmektedir. Dilimize de buradan geçmiştir.

Malzemenin özelliğinden bahsetmek gerekirse tahta veya metal cinsleri olan, genellikle KBB doktorlarının sevgili dostu, farenks muayenelerinin vazgeçilmezi bir malzemedir. Dil üzerine baskı uygulayıp farenksin daha kolay muayene edilmesine yardımcı olur.
Aslında hepimiz çocukluğunda tanışmıştır bu malzemeyle aynı benim gibi. Ancak benim tanışmam biraz hüzünlüydü. İsmine olan hayranlığım gerçeğini öğrenince yerini hüzüne bırakmıştır. Belki de çocukluğumda doktor korkumun sebebidir. Aslında korktuğum doktor değil şişmiş bademciklerimi görmeye çalışan doktorun boğazıma soktuğu ve bende öğürme duygusu uyandıran abeslangtı.
Çocukluğumun korkusu abeslang her şeye rağmen seni seviyorum :)
Bir sonraki yazımda görüşmek dileğiyle ve bir sonraki yazımın daha fazla bilgi içerikli olacağına şimdiden garanti edebilirim . . .


Ecz.Osman KESTEL
Bursa Devlet Hastanesi

Kanüller

Tıbbi sarf malzeme grubumuzun en kalabalık, kullanım alanı en geniş olanlardan biri ile daha birlikteyiz; Kanüller.
Kelime anlamına baktığımızda neden kullanım alanının bu kadar geniş olduğunu anlayacağız. Latince "canna" kelimesinin çoğulu olup, "küçük kamış (little reed)" anlamına gelir. Genellikle vücudun içine yerleştirilen, vücut sıvılarının toplanması için kullanılan medikal sarflardır. Ben vücudu dış dünyaya açan küçük kanallar olarak görüyorum kendilerini :)
Kataterlerle benzer amaçlar için kullanıldıklarını söyleyebiliriz. Hatta bazı malzemeler için kanül/katater kavramları eş kullanılır. Araştırdığımda iki malzeme ayrımının kanüllerin birer trokar (ya da delici cisim denilebilir) ile yerleştirildiği ( nazal kanüller hariç) ve daha kısa süreli girişimler için kullanılması olarak yapıldığını gördüm.
Kanülleri temel başlıklar halinde sınıflandırmayı isterdim ancak kullanılmadığı alan yok gibi. Damar yolu açılmasında kullanılan IV Kanüller, filmlerde sıkça gördüğümüz nazal oksijen kanülü, oftalmik operasyonlarda kullanılan kanüller, trakeostomi kanülleri... Bu listeyi daha da uzatmak mümkün. Hemen her hastanenin kesişim kümesi olabilecek olanlar ise IV kanüller, trakeostomi kanülleri ve nazal oksijen kanülü. Sıra ile bahsedecek olursak:
IV Kanüller: İntravenöz kanüller venden kan almak, serum/ilaç uygulamak amacı ile kullanılırlar. Damar büyüklüğüne göre uygulanmak üzere çeşitli boyutları vardır;
IV Kanül boyutları

Görselde olmayan bir de mor kanül (26 G) mevcuttur. Mor ve sarı kanül yenidoğan ve çocuklarda kullanılır. Pembe ve mavi kanül acillerin vazgeçilmezidir. Resimdeki 14G kırmızı kanülü ben hiç görmedim, ihtiyaç da duyulmadı :)
Trakeostomi kanülü: Spontan solunumu uzun süre gerçekleştiremeyecek hastalara mekanik ventilasyon için trakeostomi (trakeye stoma) açılır. Plastik ve metal türleri vardır. Plastik olanlar PVC veya silikondan, metal olanlar gümüş veya paslanmaz çelikten üretilirler. Trakeostomi açılacak bölgeye göre çeşitli çaplarda boyları ile kaflı ve kafsız seçenekleri mevcuttur.
Daha detaylı bilgi için
Nazal Oksijen Kanülü: Solunum desteğine ihtiyaç duyan hastalarda oksijen desteği sağlamak için kullanılırlar. Dizilerde hastanede yatış sahnesi varsa olmazsa olmazlardandır :) Tabi acil servislerin de olmazsa olmazıdır.
nasal oxygen cannula ile ilgili görsel sonucu
Nazal oksijen kanülü uygulaması
Bahsettiğim kanüller dışında kardiyovasküler kanüller, artroskopi kanülleri vb pek çok branşta kullanılan kanüller mevcuttur. İlerleyen günlerde onlarla ilgi de bilgi vermek üzere :)

Yara Bakımı, Adımlar ve Ürünler


Negatif basınçlı yara bakım sistemleri yazımdan sonra ürün çeşitliliği anlamında oldukça geniş bir portföye sahip olan yara bakım ürünlerini de ele almak icap eder. Benim de çok sevdiğim ürün gruplarından biridir. İnovasyona oldukça da açık bir alan. Kimbilir belki bizlere de bir gün patent aldıracak bir ürün tasarlamak nasip olur :)
Bu ürün grubunu iyi anlayabilmek için yara bakımı ve tedavisinin temellerini bilmek gerekir. Cerrahi yara bakımını bir kenara bırakırsak yara bakımında pek çok yerde rastladığım adımlar aşağıdaki şekilde maddelendirilebilir;
*Hastayı değerlendir; İyi bir yara tedavisi için hastanın durumunun tümüyle değerlendirilmesi çok önemlidir. En basitinden diyabeti olan bir hastanın yaralarının geç iyileştiğini hepimiz tahmin edebiliriz. Endokrin hastalıkların yanı sıra, kardiyopulmoner, hematolojik, GI ve periferik vasküler hastalıklar açısından hasta değerlendirilmelidir.
*Yarayı karakterize et: Yaranın derinliği, eksüda miktarı, yaranın görünüşü, yara kenarlarının durumu hakkında detaylı bir değerlendirme yapılmalıdır.
*Yeterli nütrisyonu sağla: Cilt bileşenlerinin sentezinde vitamin ve minerallerin oldukça önemli olduğunu biliyoruz. A ve C vitamini, antioksidanlar, çinko gibi mikronitrientlerin eksikliğinde yara iyileşmesi gecikir. Yeterli protein alımı yoksa da yara tedavisinin etkililiğinden söz edemeyeceğimizi tahmin etmek zor olmasa gerek.

*Enfeksiyonu tedavi et: Bakteri kolonizasyonu ve osteomiyelit riskini azaltmak için enfeksiyonlar mutlaka tedavi edilmelidir.

*Uzaklaştır: Yara üzerindeki veya çevresindeki sütur artığı, gazlı bez lifleri gibi yabancı cisimler hem enfekisyon riskini arttırır, hem de yaramızın iyileşmesini geciktirir. 
*Yıka: Serum fizyolojik veya yara irrigasyonu için uygun sıvılarla yara yıkanmalıdır. Eksüdası bol yaralar için negatif basınçlı sistemler kullanılabilir. Uygun görülürse yara debritmanı da yapılabilir.
Ürünler kısmı aslında burada başlıyor, yara yıkama ve debritman için çeşitli solüsyonlar piyasada mevcut.

*Yara yatağını nemlendir: Yıkama ve debritman işleminden sonra çeşitli ürünlerle yara yatağını nemlendirmek oldukça önemlidir. Piyasada bu gruba giren pek çok ürün mevcuttur. İzotonik sodyum klorid jelleri (Normlgel, Intrasite Gel) veya hidroaktif patlar (Duoderm), polivinil filmler (Tegaderm, OpSite) ilk örnekler. Polivinil filmler nem sağlamalarının yanı sıra bakteri geçirgenliğinin de olmayışı sebebi ile çok kuru ya da bol eksüdalı olmayan yaralar için oldukça uygundur.
Kuru yaralar için de hidrokollid yapıda örtüler faydalı olabilir. Nemli bir ortam sağlayarak otolitik debritmanı uyarırlar.
Eksüdalı yaralar içinse sıvı absorbe edecek kalsiyum aljinat (Kaltostat) veya hidrofiber (Curasorb, Aquacel)içeren ürünler tercih edilebilir.
Enfekte yaralar için gümüş-sülfadiazin içeren ürünler de kullanılabilir. İyonik gümüş salınımı yapan ürünler iyi birer tercih olabilir. Bunun yanı sıra sülfadiazine allerjisi olan hastalar için de basitrasin-çinko merhemleri kullanılabilir.
Aşağıdaki tablo genel bir özeti içerir. Faydalı olur sanırım :)

*Diğer topikal ürünleri değerlendirin
Topikal olarak uygulanan platelet kökenli büyüme faktörlerinin yara iyileşmesi üzerine olumlu etkileri bulunmaktadır. Ülkemizde henüz bulunmayan Regranex isimli rekombinant insan platelet kökenli büyüme faktörünün FDA tarafından diyabetik ayak ülserlerinde kullanımı onaylanmıştır.
Bu gibi rekombinant ürünlerin yanı sıra kollajenazlar, vitamin Ave D içerikli merhemler gibi destekleyici ürünler de kullanılabilir.
Hidrojen peroksit, povidon iyot, asetik asit, Dakin çözeltisi gibi sitotoksik ürünlerden kaçınılması gerekir.

Bu kısımdan sonraki adımlar bizlerin alanına girmediğinden sadece adımlarını belirteceğim;
*Basınç tedavilerini değerlendirin
*Etkili ağrı yönetimi yapın
Kaynak: http://emedicine.medscape.com/article/194018-treatment adresindeki yazıdan derlenmiştir.

Negatif Basınçlı Yara Kapama Sistemleri

Teknolojik ürünler arasında en sevdiklerim mantığı çok basit ancak işlevselliği yüksek olanlar. Yara bakım ürünleri de-özellikle Negatif Basınçlı Yara Tedavi Sistemleri- "Benim aklıma gelirdi" diyeceğiniz kadar basit bir mantıkla çalışan ancak yara iyileşmesini ciddi oranda hızlandıran ürünler. Ne demişler; "Simple is best" :)


Hastanenizde eğer Negatif Basınçlı Yara Tedavi Sistemleri kullanılıyor ise siz bunların adını ilk olarak "Vak" diye duyacaksınız. Peki nedir bu "Vak" :)

V.A.C.(Vacuum Assisted Closure) aslında bir trademark. KCI firmasının 1995 yılında çıkardığı bir çeşit negatif basınçlı yara tedavi sistemi. Piyasaya çıkan ilk ürün olduğu için servislerde bu isimle anılmaktadır. Bunun yanı sıra Bluesky Medical Group tarafından 2006 yılında da Versatile 1 Wound Vacuum System isimli ürün piyasaya sürülmüştür. Yine Smith Nephew, Devon gibi medikal şirketlerin yanı sıra piyasada pek çok Çin menşeili muadiller satışa sunulmaktadır. Ben yazımda kavram olarak Negatif Basınçlı Yara Tedavi Sistemlerini ele almaya çalışacağım.

NBYTS 2004 yılında yayınlanan " When negative is positive: a review of negative pressure wound therapy" (Fleck CA, Frizzell LD, Wound Care 2004;3(4):20-5) başlıklı makalede özellikle granülasyonun zayıf ve eksüdanın bol olduğu Stage III ve Satge IV ülserlerde en uygun tedavi sistemi olarak tanımlanmıştır. 

Sistemin temel çalışma mekanizması atmosfer basıncından daha düşük bir basıncı (50-175 mmHg, optimum 125 mmHg) yara üzerine sürekli veya aralıklı olarak uygulanmasıdır. Tedavi de aslında açık bir yaradan, yara yatağından eksüdanın uzaklaştırıldığı, böylelikle lenfatik sistemden hücresel atıkların daha hızlı bir şekilde uzaklaştırılması ile daha iyi kontrol altına alınmış kapalı bir yaraya geçiş olarak düşünülebilir.

NBYTS non-adheren, poröz bir kapama materyali (sünger, köpük), bu materyale yerleştirilmiş bir drenaj tüpü, yarayı kapayan şeffaf bir film ve negatif basınç ünitesinden oluşur. Yara üzerine uygulanan negatif basınç ile eksüda yaradan çekilir.Bu uygulama açık yaralara 48 saat boyunca uygulanır.  Yara yatağında doku granülasyonu uyarılmış, bakteri yükü azalmış olur, kan akışı artar ve doğal olarak da yara iyileşme süreci hızlanmış olur. 
Aşağıdaki video bu sözel anlatımımı bir miktar görselleştirecektir( 1.dk 22 sn'den itibaren).Video dili İngilizce ancak bilmeyenler için de animasyon yeterli olacaktır.


Yazıda anlattığım sistemin yara içerisine antimikrobiyal ya da debridant bir sıvı göndererek yara yatağını yıkayan çeşitleri de bulunmaktadır. Bu sistemler de "instilasyonlu" yara tedavi sistemi olarak bilinmektedir.

NBYTS şu anda 48 saatlik kullanımda SGK tarafından geri ödenmektedir. Alımlarda dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, drenaj kabı (toplama kabı) ile yara kapama sisteminin uyumlu olmasıdır. Alımınıza ayrı ayrı değil de grup olarak çıkmanız olası toplama kabı-yara kapama sistemi uyumsuzluklarının önüne geçecektir.

Kaynaklar:
http://en.wikipedia.org/wiki/Negative-pressure_wound_therapy
Fleck CA, Frizzell LD. When negative is positive: a review of negative pressure wound therapy. Wound Care2004;3(4):20-5.
http://www.kci1.com/KCI1/vactherapy
http://www.smith-nephew.com/key-products/advanced-wound-management/wound-therapy-areas/negative-pressure-wound-therapy/
http://www.devonmedicalproducts.com/therapeutic-devices/extricare-npwt-system/

Sütur bahsi son kısım-İğneler


Tıbbi malzemeler içerisinde önemli bir yer tutan cerrahi süturlardan iyi-kötü bahsetmeye çalıştım. Bir sütur ambalajını tamamen doğru okumak için de iğne tiplerinden bahsederek bu konuyu kapatalım :)
Sütur iğneleri genellikle yüksek kaliteli paslanmaz çelikten yapılan malzemelerdir. İyi bir iğneden dayanıklı olmasını ve minimum doku travmasına neden olmasını bekleriz.
Bir iğne üç kısımdan oluşur; Uç (Point), Gövde (Body) ve göz (eye)

İğne sınıflandırmamız da gövde ve uç kısmına göre olmaktadır. Gövdeye göre sınıflandırma;
-Düz (straight)
-Yarı eğri
-Eğri (curved)-Bir çemberin kesir oranları gibi düşünün, resim daha iyi fikir verecektir.
  • 1/4 circle
  • 3/8 circle
  • 1/2 circle
  • 5/8 circle
-Compound curve (tam Türkçe karşılığını bulamadım, resimden anlayın :)
Power point'de bu kadar oluyor idare edin :)

İğne ucumuza göre sınıflandırma gündelik anlamda daha sıklıkla kullandığımız bir sınıflandırmadır ve karşınıza daha çok çıkar;

-Yuvarlak iğne (taper)
-Keskin iğne (cutting)
-Ters keskin iğne (reverse cutting)
-Tapercut (tam Türkçe karşılığı yok :)
-Spatül iğne (spatula-genellikle göz operasyonlarında)
-Künt/kör iğne (blunt)


Resimdeki sembolleri sütur ambaljlarının üzerinde göreceksiniz, mutlaka bilmenizde fayda var. Kavramların İngilizcelerine de hakim olmanız hekimlerden talep toplarken veya ithal bir sütur aldığınızda işe yarayacaktır. 
Sütur konusu bu kadar. Detaylandıramadığım kısımlar da oldu, merak ettiğiniz, eksik gördüğünüz kısımları yorum kısmına yazarak bana katkıda bulunursanız sevinirim.

Genel anlamda faydalandığım kaynaklara göz atmak isterseniz;

  • http://www.ethicon.com/healthcare-professionals/products/wound-closure/suture-needles/ethicon-suture-needles
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Surgical_suture
  • http://www.dogsan.com.tr/?page_id=2602
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Suture_materials_comparison_chart#cite_note-Diff_Materials-1
  • http://www.dolphinsutures.com/suture-sizes
  • http://www.demetech.us/sutures.html
  • http://surgwiki.com/wiki/Surgical_techniques#Sutures
  • http://www.themonofilamentadvantage.com/documents/Training/Glossary_Sutures_neu.pdf
  • Slideshare'daki sunumlar :)

Sütur bahsi devamı-Vol.II

Sütur cerrahi ipliktir dedik, bu ipliğin de bir ebadı, kalınlığı, iğnesi de var elbette.
Bir sütur ambalajı ile örnek verelim;


İPEK ÖRGÜLÜ 2/0  K.İ. 30 MM*75 CM
-2/0 rakamı sütürun kalınlığını,
-Kİ (cutting)-Keskin iğnenin kısaltılmasıdır, iğne bahsi bir sonraki yazıda :)
-30 mm-İğnenin çapı-(eğer süturun iğnesi yoksa "serbest" olarak adlandırılır)
-75 cm-Süturun uzunluğunu ifade eder.

Sütur kalınlıklarında iki sınıflandırma söz konusudur; USP (United States Pharmacopeia) ve Avrupa Sistemi. Avrupa'da sütur kalınlığı mm olarak ifade edilir. USP'de çağ, gerilim kuvvet, ve düğüm güvenliği gibi daha fazla faktörü içeren bir sistem kullanılır. Biz de ülkemizde USP sistemini kullanmaktayız. Merak edenler için internette dönüşüm tabloları bulunmaktadır.
Süturların kalınlıklıkları tahmin edebileceğiniz gibi kullanıldığı dokuya göre değişmektedir. Büyük ve kalın dokulu organlarda daha kalın ipliklerin, yüzeyel/ince/küçük dokularda da ince süturların kullanılacağını tahmin etmek zor olmasa gerek.
Ancak burada tahmin edilmesi zor olan bir durum var ki o da iplik kalınlığının numarası ile ters olması. Yani iplik numarası büyüdükçe kalınlığı düşer. Sıralamamız bu şekilde;
İpliklerin kullanıldığı yerlere göre ise çok temel bir sınıflandırma;
  • Kalın bağırsak:2/0-3/0
  • Fasya:1-0
  • Cilt: 2/0-5/0
  • Arterler:2/0-8-0
  • Mikro cerrahi:9/0-10/0
  • Kornea:9/0-10/0
Bu sınıflandırmayı sadece fikir vermesi için yazdım. En doğru sütura operasyonu yapacak hekim karar verir.
Bir sonraki yazıda iğne tipleri ve bazı pratik bilgilerden bahsederek sütur konusunu kapatacağım :)

Sütur bahsine giriş-Sınıflandırma


Merhaba!
En kafa karıştıran, en sevilmeyen, talep edilmesi en karışık tıbbi malzemelerden birisini anlatmaya çalışacağım;Süturlar:) Konu ziyadesi ile geniş olduğundan birkaç yazıda anlatmak zorundayım. 

Süturlar, herhangi travma ya da cerrahi müdahale sonrasında dokuları bir arada tutmak için kullanılan medikal materyallerdir (aslında bildiğimiz iplik:). Doğal kaynaklı (ipek, katgüt gibi) süturlar bulunmakla birlikte pratikte daha çok sentetik (prolen, poliglaktin, pds gibi) süturlar kullanılmaktadır.

Öğrenme pratikliği açısından süturları emilebilenler ve emilmeyenler olarak sınıflandırmakta fayda var. Deponuzda pek çok sütur tipi olacaktır ve istenen bir sütur elinizde olmadığında yerine muadil olarak önerebileceğiniz seçenekleri bilmek oldukça önemlidir. Emilebilen sütur yerine emilmeyen önerirseniz pek hoş tepkiler almayacağınızın garantisini verebilirim:)

Emilebilen süturlar; Doğal olanları vücut enzimleri ile, sentetik olanlar da hidroliz ile parçalanır.

  • Poliglikolik asit (PGA)
  • Polilaktik asit
  • Poliglakapron
  • Polidiaksonon (PDS)
  • Katgüt (pratikte kullanımı yoktur)
Emilebilen süturlar kendi içerisinde de hızlı ve yavaş emilebilen olarak ikiye ayrılır. "Rapid" kelimesini gördüyseniz o sütur hızlı emiliyor demektir. Rapid süturlar tahmin edeceğiniz gibi kısa süreli yara desteği gereken durumlarda kullanılır (7-10 gün). Poliglaktinin molekül ağırlığı oldukça yüksek olduğundan polilaktik asitle, poliglakapron ve kalsiyum stearat ile çeşitli oranlarda karışımları hazırlanarak daha düşük molekül ağırlıklı bir iplik elde edilir ve vücut tarafından daha hızlı emilir.


Emilemeyen süturlar;

  • Prolen (Polipropilen)
  • İpek
  • Polyester
  • Naylon (Nylon)
Emilemeyen süturlar genellikle vücudun dış yüzeyinde kullanılırlar, aksi halde vücudun vereceği tepkileri düşünmek istemezsiniz :)

Bunun dışında monofilament ve multifilament olarak da süturları sınıflandırmak mümkün. Bazı yerlerde örgülü (braided) şeklinde ifade görürseniz bilin ki bu multifilament bir süturdur. İkisi arasındaki fark multiflaman süturların düğümlerinin daha dayanıklı, monofilamentlerin ise doku geçişinin daha kolay olmasıdır. Monofilament süturların doku reaksiyonu gösterme ihtimalleri daha düşüktür. Multiflamanlarda da doku reaksiyonunu azaltmak için süturun dış yüzeyi kaplanabilir.

Monofilament süturlar: Prolen, PDS, Poliglakapron
Multifilament süturlar: PGA, İpek, Polyester

Genel olarak sınıflandırma bu şekilde. Bir sonraki yazımda sütur boyları, iğneleri, kullanım yerleri ile ilgili bilgi vermeye çalışacağım. 

Sondalar


Merhaba,
Geçen yazıda stapler konulu bir yazı yazacağımdan bahsetmiştim ancak iş yoğunluğu ve konunun teknik detayının çok olması nedeni ile sarfı daha çok ve küçük hastanelerde çalışan meslektaşlarımızın daha çok karşılaşacağı sondaları kaleme almaya karar verdim. 
Stok listemi açtığımda önüme dökülen kalem sayısı en fazla olan gruplardan birisidir sondalar. Kullanım alanları geniştir, her sarf depoda bulunması elzemdir. Vücudun dış dünyaya açılan kapılarıdır sondalar :)
Sondalar drenaj amaçlı kullanılan lateks, silikon gibi materyallerden yapılmış lastik borulardır desem yanılmam sanırım:) Katater ve sonda kavramları farklı farklı kullanılmakla birlikte aslında aynı anlama gelmektedir. Benim depomda aşağıdaki türler mevcut;

  • Aspirasyon sondası
  • Foley Sonda
  • Nazogastrik Sonda (Feeding)
  • Nelaton Sonda

Aspirasyon sondası: Trake ve bronşlardaki sıvıların aspire edilmesinde kullanılır. Aspiratör cihazı ile birlikte kullanılır.6-20 FR arası boyutlardadır.






Foley sonda: Mesaneyi boşaltmak, mesaneye ilaç uygulamak gibi amaçlarla uygulanır. Benzer işlem Nelaton sonda ile de yapılmaktadır ancak Nelaton kısa süreli işlemler için kullanılırken, Foley daha uzun süreli kalabilmektedir. Lateks, silikon kaplı lateks veya silikon olabilir, iki yollu ve üç yollu seçenekleri de vardır.
İki yollu foley sonda

Nelaton sonda

Nazogastrik sonda:Genellikle burundan mideye indirilerek hastanın beslenmesinin yapıldığı sondalardır. 12 FR altı boyları Feeding sonda olarak geçer.

Blakemoore Tüpü


Geçtiğimiz aylarda bir haftasonu hastaneyi birbirine katan bir malzeme idi Blakemoore Tüpü. Aylardır depo stoklarımdan çıkmadı, sonra bir ara servis eczanem çekti ne oldu ne bitti bilmiyordum ta ki geçen haftasonu hastanedeki her yerde aranana kadar.
Tıbbi sarf malzemelerin bazılarında o kadar basit mantıklar vardır ki insan "Ya helal olsun! Bunu nasıl daha önce düşünememişler" der. Bence blakemoore tüpü de bunlardan biri. Çalışma mekanizması oldukça basit.
Özefagus varisi ve üst GI kanamalarında kullanılan bir sonda tipi. Basınçla şişiriliyor ve oluşan basınç kanamanın kontrolünü sağlıyor.


Blakemoore tüpü


Malzeme bazen Sengstaken-Blakemoore Tüpü ismi ile de geçmektedir. Bu malzeme Robert Sengstaken ve Arthur Blakemoore tarafından geliştirildiği için iki hekime saygı babında bu isimle geçer. Özefagus varis kanamalarında balon tamponun kullanımı ile ilgili yayınladıkları makale de hoş bir tebessüm ile okunabilir, tıklayın
Malzemenin nasıl uygulandığı biz eczacıları pek ilgilendirmiyor ama meraklılar Youtube'dan videoları izleyerek fikir edinebilirler. Her hastanede en azından 1-2 adet bulundurulması gereken bir malzemedir. Durur durur ancak lazım oldu mu hayat kurtarabilir.
Bir sonraki yazım belki de yazı dizim "Stapler" konulu olacak. Konu baya geniş, bilenler bilir :)